Our story
History of the Central Medical Library
The Central Medical Library in Warsaw was established on 8 June 1945. Its creator and first director was Professor Stanisław Konopka (1896-1982). In establishing the Library, he realised his pre-war concept of the central library of the state. It fulfilled all the functions of a modern library, which by definition collected the complete Polish literature in the field of medicine and related sciences, as well as more important items of world literature.
She made them available, disseminated and documented them in published form:
- In the „Polish Medical Bibliography” (for the years 1945-1965)
- In the annually published central catalogue entitled „Directory of Periodicals and Continuing Publications of the Central Library of Medicine, Libraries of Academies and Universities of Medicine and Scientific Institutes”
In addition, it published the „Bulletin of the Central Medical Library” and the „Przegląd Piśmiennictwa Lekarskiego Polskiego”
Activities and achievements of Prof. Stanisław Konopka
In his twenty-five years as director of the Main Medical Library, Prof. Stanisław Konopka created a modern organisational framework in which library and information activities were integrated. In particular:
- Acquired and expanded the GBL headquarters
- Established GBL Field Branches
- He created from scratch the richest medical book collection in Poland and one of the ten largest in the world
- He created the information service and its basic tool, the „Polish Medical Bibliography”
- Developed the „Dictionary of Headwords in Medicine and Related Sciences” for the subject development of both bibliographies and library catalogues for the entire network of medical libraries
On retiring, Professor Stanisław Konopka left behind a well-organised and well-equipped library of high national and international standing, with trained staff and a rich collection.
Development of scientific information and new technologies
The years of the second director, Prof. Feliks Widy-Wirski, were a period of using information technology in library-information and reprographic activities and applying it in practice. Prof. F. Widy-Wirski equipped the GBL with new library-information technologies and the only on-line connection in Poland with the American information system MEDLARS-MEDLINE via Karolinska Institutet in Stockholm. It was then that the Central Library of Medicine began to fulfil the tasks of a centre for scientific medical information.
Expansion of institutions and special collections
The directions set out by the predecessors of the GBL were implemented by its third director, Professor Janusz Kapuścik. Professor Kapuścik led to the Library being named after its founder, Stanisław Konopka. He expanded the network of field branches from seven to sixteen. He acquired the pavilion of the former Ujazdowski Castle Hospital, which he adapted for Library purposes, restoring a historic building to the capital on its Royal Route. He expanded the Special Collections Department.
Directors of the General Medical Library
Show transcript / audio description
[00:00] [Ekran jest czarny. Pojawia się biały tekst na środku ekranu.]
[00:01] FUNDACJA MIĘDZY SŁOWAMI PRZEDSTAWIA FILM ZREALIZOWANY NA ZLECENIE GŁÓWNEJ BIBLIOTEKI LEKARSKIEJ.
[00:17] [Kadr pokazuje starszego mężczyznę w garniturze i muszce, siedzącego w pomieszczeniu z obrazem na ścianie. Mężczyzna mówi bezpośrednio do kamery.]
[00:17] Prof. dr hab. med. Jerzy Jurkiewicz: Żeby umiejętności lekarskie móc udoskonalać, potrzebne są książki, potrzebne są dokumenty, potrzebne są atlasy. Jednym słowem, potrzebna jest biblioteka.
[00:37] [Ekran czarny. Pojawia się napis:] GŁÓWNA BIBLIOTEKA LEKARSKA TRADYCJA I NOWOCZESNOŚĆ.
[00:47] [Kadr z zewnątrz: widok na historyczny, ceglany budynek w otoczeniu drzew.]
[00:48] Lektor: Pragniemy opowiedzieć dziś Państwu historię instytucji niezwykłej. Instytucji, która miała być z założenia biblioteką, stanowiącą bazę dla każdego chcącego poszerzać swoją wiedzę z zakresu medycyny, głównie lekarzy.
[00:58] [Wnętrze budynku: kamera przesuwa się po klatce schodowej, na której ścianach wiszą liczne portrety.]
[01:05] [Kadr na portret mężczyzny.]
[01:06] Lektor: Jednak dzięki niezwykłej osobowości jej twórcy, jak również kontynuatorów jego dzieła, stała się czymś znacznie więcej.
[01:10] [Kamera przesuwa się wzdłuż korytarza z żyrandolami.]
[01:15] [Kadr na szklaną gablotę, w której znajdują się stare instrumenty medyczne.]
[01:21] [Kamera pokazuje wnętrze biblioteki – drewniane regały wypełnione książkami.]
[01:28] Lektor: Funkcje, które pełni dziś Główna Biblioteka Lekarska, trudno ubrać w ramy sztywnej definicji. Teoretycznie to placówka stricte naukowa, mająca dostarczać suchą wiedzę fachową.
[01:30] [Zbliżenia na zabytkowe przedmioty w gablotach: moździerze, buteleczki z odczynnikami, przyrządy.]
[01:38] Lektor: Jednakże przez wiele dziesięcioleci pełniła także funkcję muzeum. Jej pracownicy przez lata mozolnie gromadzili pamiątki z zakresu polskiego dorobku medycznego. Dokumentowali w ten sposób rozwój polskiej myśli na tym polu, jak również – a może przede wszystkim – utrwalali pamięć o ludziach, którzy się do owego rozwoju przyczynili.
[01:50] [Kadr na siedzącego w fotelu duchownego w sutannie z krzyżem na piersi.]
[01:50] Ks. Biskup Andrzej Franciszek Dziuba (Członek Rady Naukowej GBL): To nie jest historia zamknięta, ona ciągle żyje. W wielkich lekarzach, wielkich społecznikach. Ona żyje w tych pięknych zabytkach, które tam są zgromadzone, w tych, powiedzmy, słuchawkach czy w tych elementach medycznych, które dotykały konkretnie ludzie. Wielkie sławy światowej chirurgii – profesor Nielubowicz, Jan Hodbiczy, czy profesor Wojciech Noszczyk, czy inni. Więc to jest pewne świadectwo, które jest historią, ale żyje.
[02:18] [Kadr na gabloty z eksponatami.]
[02:23] [Kadr na prof. dr hab. med. Jerzego Jurkiewicza.]
[02:23] Prof. dr hab. med. Jerzy Jurkiewicz: Są pamiątki po Kiriszkowskiej, są pamiątki po Biegańskim. Jest mnóstwo dyplomów, o portretów lekarzy, jest to piękne… powiedziałbym… niezwykle ważne dla środowiska lekarskiego miejsce, gdzie można nie tylko przyjść i obejrzeć to, co pozostało z tej spuścizny po naszych wspaniałych poprzednikach, ale również jest to miejsce pracy.
[02:52] [Kadr na biurko ze starym kluczem w szufladzie i popiersiem na ścianie.]
[02:53] Ks. Biskup Andrzej Franciszek Dziuba: Dla wielu ludzi stanąć przy biurku i przy foteliku, przy którym siedziała Maria Skłodowska-Curie, które się tam znajduje, no to jest rarytas. Dotknąć tego miejsca, gdzie tworzyła podwójna noblistka – kobieta – to jest szok dla niektórych. Czy dotknąć właśnie czasem bardzo prozaicznych narzędzi, którymi posługiwali się wybitni chirurdzy, poprzez które ich cudowne ręce czyniły wręcz cuda medyczne przy operacjach, różnych ingerencjach medycznych.
[03:24] [Kadr na wystawę z plakatami przedstawiającymi sylwetki lekarzy.]
[03:25] Lektor: Ileż wspomnień kryje się w każdej zorganizowanej przez GBL wystawie? Ileż postaci na nowo odżywa w ludzkiej świadomości? Ileż twarzy, ileż nazwisk?
[03:38] [Ujęcia wnętrza biblioteki, puste stoliki z lampkami.]
[03:39] Lektor: Instytucje są tworzone przez ludzi, a wszędzie tam, gdzie są osoby wrażliwe, kreatywne, otwarte na drugiego człowieka, rodzą się piękne idee.
[03:51] [Kadr na rysunek portretowy mężczyzny w ramie.]
[03:51] Lektor: Zacznijmy jednak od początku.
[04:07] [Ekran czarny. Napis: PROFESOR…]
[04:07] [Kadr na pusty korytarz biblioteki.]
[04:08] Lektor: Kiedy zapadła decyzja o utworzeniu Głównej Biblioteki Lekarskiej, na jej pierwszego dyrektora zdecydowano się powołać pamiętającego jeszcze dobrze czasy międzywojnia, przedwojennego lekarza wojskowego, doktora Stanisława Konopkę.
[04:16] [Czarno-białe zdjęcie młodego oficera w mundurze wojskowym.]
[04:17] Lektor: Wybór okazał się nadzwyczaj trafny. To właśnie przyszły profesor Konopka stał się faktycznym twórcą GBL.
[04:30] [Kadr na stół z kałamarzem i tabliczką z nazwiskiem Stanisława Konopki.]
[04:30] Lektor: To dzięki jego niezwykłej wiedzy, charyzmie, niewyczerpanej energii, a przede wszystkim pasji, instytucja ta zawdzięcza swój kształt. Praca, którą wykonał profesor Konopka, procentuje faktycznie do dziś.
[04:53] [Czarno-białe zdjęcie rodziny – dwoje dzieci i troje młodych ludzi siedzących na ławce.]
[04:53] Lektor: Stanisław Konopka urodził się 24 maja 1896 roku w Pilźnie. Młodość spędził w Rzeszowie. Tu właśnie w rzeszowskim gimnazjum pobierał pierwsze poważne nauki, zwieńczone pozytywnie zdanym egzaminem gimnazjalnym.
[05:10] [Archiwalne nagrania wojenne – wybuchy, okopy, żołnierze, wozy konne.]
[05:10] Lektor: Plany dalszej edukacji pokrzyżował wybuch Pierwszej Wojny Światowej. Zaraz po jej rozpoczęciu młody Stanisław wstąpił ochotniczo do Związku Strzeleckiego, a następnie do Pierwszej Brygady Legionów.
[05:24] [Archiwalne nagrania żołnierzy na wozach konnych.]
[05:24] Lektor: Jako niespełna osiemnastolatek brał udział w pierwszych działaniach bojowych. Przypłacił to zapaleniem płuc i wobec konieczności hospitalizacji, zmuszony został do opuszczenia Legionów.
[05:42] [Archiwalne nagrania żołnierzy w okopach i podczas marszu.]
[05:42] Lektor: Po dłuższym pobycie w szpitalu i krótkiej rekonwalescencji, wcielony został do wojska austriackiego. Walczył w Rosji, Albanii i Czarnogórze. U schyłku wojny uzyskał zgodę na rozpoczęcie studiów medycznych w Krakowie. Po kapitulacji garnizonu austriackiego został powołany do wojska polskiego.
[06:04] [Archiwalne nagrania – jeźdźcy na koniach, szarża kawalerii.]
[06:04] Lektor: Ciągłość studiów została zakłócona po raz kolejny przez wojenną zawieruchę, tym razem polsko-bolszewicką. Przyszły lekarz brał udział w walkach o Przemyśl, Lwów, Janów, awansując w roku 1920 do stopnia kapitana.
[06:14] [Kadr na współczesne wnętrze biblioteki, regały z książkami.]
[06:15] Lektor: Dyplom lekarza uzyskał wreszcie w roku 1925 w Krakowie. W tym samym roku rozpoczął pracę na stanowisku kierownika biblioteki i muzeum historycznego w Wojskowym Instytucie Sanitarnym w Warszawie. Dzięki jego tytanicznej pracy biblioteka wkrótce stała się największą biblioteką medyczną w Polsce.
[06:37] [Zbliżenia na stare książki na półkach.]
[06:38] Lektor: Do roku 1939 placówka ta liczyła przeszło 25 tysięcy woluminów, ponad 5 tysięcy starodruków, około tysiąca tekerękopisów. Nie brakowało cennej ikonografii, stychów, obrazów, zdjęć i ekslibrisów.
[06:56] [Archiwalne nagrania wojenne – niemieccy żołnierze, ostrzał z samolotów, zrujnowane miasto.]
[06:56] Lektor: Wojenna zawierucha zniweczyła wiele dorobku naukowego doktora. Zniszczeniu uległy cenne zbiory, między innymi kilka tysięcy tec biogaficznych lekarzy polskich wraz z dokumentami i zdjęciami.
[07:13] [Archiwalne nagrania – niemieckie armaty, żołnierze w hełmach.]
[07:14] Lektor: Wojna obronna 1939 roku to kolejny epizod zbrojny w życiu Stanisława Konopki. Pełni rolę komendanta kilku szpitali polowych, aby zakończyć swą wrześniową misję smutną rolą szefa szpitala dla jeńców polskich w Jarosławiu.
[07:31] [Archiwalne nagrania – kolumna żołnierzy w płaszczach.]
[07:32] Lektor: Po klęsce wrześniowej powraca do Warszawy. Przez blisko trzy lata ponurej hitlerowskiej okupacji pracuje jako kierownik biblioteki szpitala Ujazdowskiego.
[07:42] [Kadr na gablotę, w której wisi pasiak więzienny z numerem.]
[07:43] Lektor: 8 stycznia 1943 roku zostaje aresztowany przez Gestapo i uwięziony na Pawiaku. Następnie zostaje wywieziony do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Po dłuższym pobycie zostaje przeniesiony do obozu w Litomierzycach.
[07:58] [Archiwalne nagrania – więźniowie kopiący rowy, praca fizyczna.]
[07:58] Lektor: Powraca z niego dopiero po zakończeniu wojny. Wyczerpanie spowodowane tragicznymi warunkami, w jakich był przetrzymywany, nie pozbawiło go charakterystycznego dla siebie wigoru i zapału do pracy.
[08:10] [Archiwalne nagrania – ludzie odgruzowujący budynki.]
[08:11] Lektor: Z całą energią włącza się w proces odbudowy kraju po wojennej pożodze. Decyzją władz zostaje powołany na dyrektora nowopowstałej instytucji: Głównej Biblioteki Lekarskiej.
[08:23] [Czarno-białe zdjęcie Stanisława Konopki.]
[08:23] Lektor: Gremia decyzyjne nie mogły dokonać lepszego wyboru.
[08:29] [Kadr na prof. dr hab. med. Jerzego Jurkiewicza.]
[08:29] Prof. dr hab. med. Jerzy Jurkiewicz: Z miejsca ustalił, oświadczył, że będzie podejmował wysiłki w celu odbudowy zniszczonej biblioteki.
[08:40] [Kadr na zewnątrz budynku przy ulicy Chocimskiej 22 w Warszawie.]
[08:40] Lektor: Siedzibą nowej instytucji stał się budynek przy ulicy Chocimskiej 22. Ciekawostką jest fakt, iż w kamienicy tej, w okresie okupacji, znajdowało się jedno z konspiracyjnych mieszkań komendanta głównego Armii Krajowej, generała Stefana Grota-Roweckiego.
[08:46] [Kadr na tablicę pamiątkową poświęconą Stefanowi Roweckiemu.]
[08:49] [Zdjęcie generała Stefana Roweckiego.]
[08:58] [Kadr na drzwi wejściowe budynku przy Chocimskiej.]
[08:58] Lektor: Za kadencji profesora Konopki budynek został odbudowany i wyremontowany. Już po miesiącu funkcjonowania zbiory biblioteki liczyły 26 tysięcy tomów.
[09:08] [Kadr na ciemny korytarz z regałami bibliotecznymi.]
[09:10] Lektor: Stanisław Konopka nie tylko nadzorował pracę nad zabezpieczeniem i ratowaniem resztek księgozbiorów ocalonych z wojennej pożogi, ale sam też jeździł po kraju, zbierając często bezcenne druki.
[09:22] [Kadr na ks. Biskupa Andrzeja Franciszka Dziubę.]
[09:22] Ks. Biskup Andrzej Franciszek Dziuba: Z plecakiem jeździł po Polsce, zbierał drobiazgi i te drobiazgi dziś urosły do rangi symboli.
[09:28] [Kadr na regały z książkami.]
[09:34] [Kadr na prof. dr hab. med. Jerzego Jurkiewicza.]
[09:34] Prof. dr hab. med. Jerzy Jurkiewicz: Biblioteka chwali się kilkoma białymi krukami, ciekawostką jest szczególne drugie wydanie „De revolutionibus orbium coelestium” Kopernika.
[09:47] [Kadr na wnętrze biblioteki, na gablotę z książką.]
[09:48] Lektor: Profesor nie zrezygnował ze swego jeszcze przedwojennego marzenia o utworzeniu Muzeum Historii Medycyny.
[09:54] [Kadr na gablotę z zabytkowymi przedmiotami.]
[09:55] Lektor: Za kadencji swojego pierwszego dyrektora, biblioteka rozpoczęła politykę zakupów dzieł sztuki, starych narzędzi lekarskich, a także pamiątek po lekarzach. Kupowano archiwalia, dokumenty polskiego życia medycznego, sięgające nawet wieku osiemnastego i dziewiętnastego.
[10:11] [Kadr na stoliki z lampkami w bibliotece.]
[10:12] Lektor: Dzięki wszystkim tym zabiegom powstało unikatowe archiwum z eksponatami, pamiątkami zarówno po instytucjach o charakterze medycznym, jak i po pracujących w tym trudnym zawodzie ludziach. Nie sposób wymienić z całego dorobku spuścizny profesora Konopki.
[10:31] [Kadr na dr n. przyr. Wojciecha Giermaziaka, dyrektora GBL.]
[10:31] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Wielkopomna postać, nie tylko dlatego, że stworzył Główną Bibliotekę Lekarską, ale to jest postać człowieka, oficera, lekarza, który był owładnięty ideą upamiętnienia tego, co medycyna jako część inteligencji polskiej świadczy temu społeczeństwu.
[10:52] [Zdjęcie starszego mężczyzny siedzącego przy biurku z książką.]
[10:52] Lektor: Profesor Stanisław Konopka odchodzi na zasłużoną emeryturę w 1970 roku, pozostawiając swoim następcom największy w Polsce i jeden z dziesięciu największych na świecie księgozbiorów medycznych.
[11:08] [Ekran czarny. Napis: STANISŁAW KONOPKA 1896 – 1982.]
[11:15] [Ekran czarny. Napis: KONTYNUATORZY…]
[11:21] [Kadr na tabliczkę z nazwą ulicy „Chocimska” i wejście do biblioteki.]
[11:23] Lektor: Zapoczątkowana przez profesora Konopkę praca na rzecz rozwoju Głównej Biblioteki Lekarskiej była kontynuowana przez jego następców.
[11:30] [Zdjęcie profesora Feliksa Widy-Wirskiego.]
[11:30] Lektor: Kolejnym dyrektorem instytucji był profesor Feliks Widy-Wirski. Sprawował on swą funkcję w latach 1971–1981.
[11:45] [Kadr na puste stoliki w czytelni biblioteki.]
[11:45] Lektor: Nowemu szefowi, samemu będącemu autorem kilku prac z zakresu naukowej informacji medycznej, przypadła w udziale konieczność przeprowadzenia GBL-u przez czas przeobrażeń na polu technologicznym.
[11:54] [Zdjęcie profesora Feliksa Widy-Wirskiego rozmawiającego z innym mężczyzną.]
[11:58] [Kadr na napis nad drzwiami „INFORMATORIUM”.]
[12:02] [Pusta lada informacyjna w bibliotece.]
[12:12] [Kadr na kobietę siedzącą przy komputerze w bibliotece.]
[12:12] Lektor: Powstał nowy model bibliotekarstwa informacji w Polsce. Wprowadzono nową technologię umożliwiającą kopiowanie dokumentów, tak zwane mikrofishowanie, a także jeden z pierwszych w Polsce komputerowy system bibliograficzny.
[12:16] [Czarno-białe zdjęcie z konferencji naukowej.]
[12:16] Lektor: W 1974 roku uzyskano dostęp teletransmisyjny do baz amerykańskiego systemu informacyjnego Medlars. Bazy Medline regularnie wykorzystywano do roku 1990.
[12:31] [Zdjęcie profesora Feliksa Widy-Wirskiego.]
[12:31] Lektor: W roku 1975 Główna Biblioteka Lekarska została włączona do jednolitego systemu naukowej informacji medycznej krajów RWPG – Medinform.
[12:43] [Kadr na dr n. przyr. Wojciecha Giermaziaka.]
[12:43] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Za czasów Pana Profesora Widy-Wirskiego Główna Biblioteka Lekarska stała się ośrodkiem wiedzy medycznej z koneksjami autorskimi, koneksjami popularyzacji tej wiedzy, wręcz uczestnictwa w wiedzy, chociażby europejskiej.
[13:01] [Kadr na wnętrze biblioteki, puste stoliki.]
[13:01] Lektor: Tak, to właśnie za Pana Profesora Widy-Wirskiego powstała w Głównej Bibliotece Lekarskiej Fundacja, która ma służyć promocji wiedzy medycznej, w tamtych czasach, o strep PRL, promocji wiedzy medycznej do pozyskania przez młodych adeptów medycyny w najbardziej prestiżowych ośrodkach medycznych w Europie.
[13:24] [Ekran czarny. Napis: FELIKS WIDY-WIRSKI 1907 – 1982.]
[13:29] [Zdjęcie profesora Janusza Kapuścika.]
[13:29] Lektor: Okresem szczególnie obfitującym w szereg nowych wydarzeń i mnogość inicjatyw, nie tylko o charakterze naukowym, jest czas kierowania GBL-em przez kolejnego dyrektora, profesora Kapuścika.
[13:42] [Zdjęcie profesora Janusza Kapuścika.]
[13:42] Lektor: Ten, urodzony w 1932 roku w Częstochowie absolwent Wydziału Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, bibliotekarz z zawodu i autentycznego zamiłowania, kierował tą instytucją przez 18 lat.
[13:57] [Kadr na siedzącą przy regałach kobietę w gabinecie.]
[13:57] Mgr Teresa Szkudaj (Kierownik działu starej książki medycznej): Miałam okazję właśnie współpracować z Panem Dyrektorem Kapuścikiem. Głównie poprzez to, że on był inicjatorem, pomysłodawcą wielu wystaw, różnych spotkań, konferencji, sesji historycznych. Więc to tak jakby obligowało nasz zespół tutaj cały zatrudniony i mnie również do tego, żeby włączyć się do takiej dosyć intensywnej pracy.
[14:29] [Pusta czytelnia z lampkami.]
[14:29] Lektor: W krótkim czasie profesor Kapuścik stał się autentycznym duchowym spadkobiercą profesora Konopki.
[14:40] [Zdjęcie profesora Janusza Kapuścika przemawiającego z mównicy.]
[14:40] Lektor: Swoimi działaniami nawiązując, lub wręcz kontynuując niektóre zamysły twórcy GBL, zapoczątkował zwyczaj corocznych konferencji naukowo-problemowych środowiska bibliotek medycznych w Polsce oraz wspólnych debat nad ich rozwojem. Niestrudzenie integrował wokół GBL środowiska medyczne.
[14:52] [Zdjęcia z wystawy, rozmowy ludzi.]
[14:52] Lektor: Zapoczątkował również organizację jubileuszy okolicznościowych dla osób w wielce zasłużonych, zarówno dla rozwoju myśli naukowej, jak i dla samego środowiska.
[15:04] [Kadr na stary zegar ścienny w bibliotece.]
[15:05] Lektor: Dbał o rozwój Muzeum przy GBL, kontynuując politykę pozyskiwania eksponatów do niego.
[15:12] [Zdjęcie tablicy pamiątkowej poświęconej Stanisławowi Konopce.]
[15:12] Lektor: To właśnie z inicjatywy Dyrektora Kapuścika Główna Biblioteka Lekarska otrzymała imię swojego założyciela. Uroczyste nadanie patrona nastąpiło w roku 1987.
[15:24] [Kadr na budynek biblioteki z zewnątrz.]
[15:24] Lektor: Profesorowi Kapuścikowi GBL zawdzięcza również rzecz fundamentalną: pozyskanie w roku 1983 dodatkowego budynku, pawilonu po dawnym szóstym oddziale chirurgicznym Szpitala Ujazdowskiego.
[15:40] [Kadr na klatkę schodową z portretami.]
[15:40] Lektor: Dzięki skomplikowanym remontom, miejsce to powstało z ruin i odzyskało swoją świetność.
[15:48] [Zdjęcie profesora Janusza Kapuścika.]
[15:52] [Ekran czarny. Napis: JANUSZ KAPUŚCIK 1932 – 1999.]
[16:49] [Zdjęcie Aleksandra Tulczyńskiego siedzącego przy stole z kwiatami.]
[16:49] Lektor: Po śmierci profesora Kapuścika, kolejnym dyrektorem Głównej Biblioteki Lekarskiej został doktor nauk medycznych i magister filozofii, Aleksander Tulczyński. Ten doświadczony urzędnik państwowy, działacz społeczny i samorządowy, kierował Książnicą przez 11 lat.
[17:08] [Kadr na puste krzesło w czytelni.]
[17:08] Lektor: Czas szefowania GBL przez Dyrektora Tulczyńskiego przypadł na trudny okres. Wiele instytucji naukowych borykało się wówczas z rozlicznymi problemami, głównie natury finansowej, choć nie tylko.
[17:28] [Kadr na ladę wypożyczalni.]
[17:28] Lektor: Wiele inicjatyw, prowadzonych dotychczas przez tę zasłużoną instytucję, wyhamowało, a nowe projekty natrafiały na szereg problemów przy próbach ich wdrażania.
[17:40] [Ekran czarny. Napis: ALEKSANDER TULCZYŃSKI 1942 – 2011.]
[17:46] [Zdjęcie Feliksa Widy-Wirskiego.]
[17:46] Prof. dr hab. med. Feliks Widy-Wirski Dyrektor GBL w latach 1971–1981.
[17:57] [Zdjęcie Janusza Kapuścika.]
[17:57] Prof. dr hab. n. hum. Janusz Kapuścik Dyrektor GBL w latach 1981–1999.
[18:08] [Zdjęcie Aleksandra Tulczyńskiego.]
[18:08] Dr n. med. mgr fil. Aleksander Tulczyński Dyrektor GBL w latach 2000–2011.
[18:19] [Ekran czarny. Napis: GBL OBECNIE…]
[18:27] [Kadr na wejście do budynku przy Chocimskiej.]
[18:27] Lektor: Pierwszego kwietnia 2011 roku na stanowisko dyrektora GBL powołany został dotychczasowy zastępca dyrektora Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia, doktor nauk przyrodniczych, Wojciech Giermaziak.
[18:39] [Kadr na dr n. przyr. Wojciecha Giermaziaka w gabinecie.]
[18:40] Lektor: Pod nowym kierownictwem nastąpił szereg zmian, zarówno o charakterze organizacyjnym, jak i profilowym.
[18:43] [Zbliżenie na dokument papierowy (pismo do Ministra Zdrowia).]
[18:43] Lektor: Instytucja na nowo rozpoczęła działania o charakterze naukowo-promocyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem inicjatywy wystawienniczej.
[19:00] [Kadr na wystawę z plakatami informacyjnymi.]
[19:00] Lektor: Na przestrzeni ostatnich lat odbyła się niezliczona ilość wystaw i wernisaży, których organizatorem bądź współorganizatorem była Główna Biblioteka Lekarska. Ich zakres przedmiotowy jest bardzo zróżnicowany.
[19:24] [Kadr na szafę z flagą Polski z symbolem kotwicy (Polski Walczącej).]
[19:24] Lektor: Aspiracją nowych władz jest wpływ na kształtowanie pamięci i świadomości współczesnego Polaka.
[19:34] [Kadr na duchownego spacerującego po ogrodzie przed budynkiem biblioteki.]
[19:34] Ks. Biskup Andrzej Franciszek Dziuba: Myślę, że szalenie ważny jest to co tak fantastycznie robi obecny dyrektor, duch. Uczyć ducha biblioteki, tego ducha podtrzymywać. Te różnego rodzaju próby wprowadzenia w obieg biblioteki wydarzeń patriotycznych, narodowych, wydarzeń, które nawiązują do literatury pięknej Polski, które pozwalają nam odczytać te dawne przesłania literatury ciągle aktualne dzisiaj, czekające jakby na to, że i dziś my to dostrzeżemy.
[20:06] [Kadr na dr n. przyr. Wojciecha Giermaziaka.]
[20:06] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Główna Biblioteka Lekarska jest przede wszystkim instytucją nauki, a oprócz tego jest instytucją kultury. Więc dualizm docelowy funkcjonowania tej jednostki polega na tym, żeby nie tylko tworzyć i propagować osiągnięcia nauki polskiej i międzynarodowej w medycynie, ale również pokazywać to, czym jest tradycja inteligencji polskiej, jaką bez wątpienia są przedstawiciele wiedzy medycznej.
[20:37] [Kadr na tabliczki na ścianie budynku: „Główna Biblioteka Lekarska”, „Zakon Maltański Polska”, „Dział Starej Książki Medycznej”.]
[20:37] Lektor: Biblioteka otworzyła się na nowe środowiska, nie tylko te związane ściśle z medycyną. Do inicjatyw tego typu należy chociażby wystawa poświęcona Kawalerom Maltańskim w Polsce. Kontynuowana jest tradycja zbierania i katalogowania zbiorów bibliotecznych i archiwaliów różnych instytucji.
[20:56] [Kadr na Wojciecha Kożuchowskiego.]
[20:56] Wojciech Kożuchowski (Kawaler Zakonu Maltańskiego w Polsce): Archiwa Związku Polskich Kawalerów Maltańskich, które były gromadzone od początku lat dwudziestych XX wieku, to dzisiaj nigdy nie były w pewien sposób systematycznie uporządkowane. Dzięki uprzejmości Głównej Biblioteki Lekarskiej uzyskaliśmy pomoc zarówno merytoryczną, jak i pomoc doradczą w przypadku porządkowania naszych archiwów Związku Polskich Kawalerów Maltańskich.
[21:28] [Kadr na wnętrze biblioteki, regały z książkami.]
[21:29] Lektor: Pamiętając o tradycji, nie można nie myśleć o przyszłości. Do inicjatyw mających przybliżyć książnicę do ogólnoświatowych nowości, jak i stworzyć możliwości szerszego prezentowania dokonań rodzimej myśli medycznej na światowym forum, jest postawienie przez władze na współpracę międzynarodową. GBL pozyskało w tym celu poważnych partnerów.
[21:51] [Kadr na dr Paulinę Miśkiewicz, dyrektor biura WHO w Polsce.]
[21:51] Dr Paulina Miśkiewicz (Dyrektor Biura WHO w Polsce): Od wielu lat Biuro Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce i Główna Biblioteka Lekarska współpracują przede wszystkim w zakresie popularyzacji i udostępniania materiałów, dokumentów, wytycznych przygotowywanych przez organizację szerszej publiczności. Przede wszystkim są to eksperci, specjaliści, lekarze, pielęgniarki, więc ci wszyscy, którzy zajmują się zdrowiem publicznym.
[22:17] [Kadr na Wojciecha Giermaziaka.]
[22:17] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Główna Biblioteka Lekarska w skali Polski jest autorem dwóch własnych baz medycznych, które propagują osiągnięcia polskich lekarzy i polskiej wiedzy medycznej na całym świecie. I są tak jak my pobieramy informacje z całego świata, tak nasze bazy są transportowane jako wiedza medyczna do innych ośrodków nauki, które są tym zainteresowane.
[22:41] [Kadr na kobietę pracującą przy dokumentach w bibliotece.]
[22:41] Lektor: Oprócz pracy na szczeblu centralnym wciąż funkcjonują oddziały terenowe. Jest ich obecnie 14.
[22:48] [Kadr na kobietę pracującą przy komputerze w bibliotece.]
[22:48] Lektor: Dostarczają one wiedzę fachową osobom bezpośrednio związanym z pracą w służbie zdrowia, często w ich bezpośrednim otoczeniu.
[22:57] [Kadr na budynek Świętokrzyskiego Centrum Onkologii.]
[22:57] Lektor: Jeden z oddziałów funkcjonuje przy Świętokrzyskim Centrum Onkologii w Kielcach.
[23:07] [Kadr na dr hab. Stanisława Góździa, dyrektora SCO w Kielcach.]
[23:07] Dr hab. Stanisław Góźdź (Dyrektor SCO w Kielcach): Niemając możliwości nie wychodzenia poza obręb Świętokrzyskiego Centrum Onkologii, można korzystać w godzinach pracy, z czego jestem też bardzo zadowolony, można mieć aktualną wiedzę na temat wielu problemów medycznych. I to jest to, co się cieszę, jestem dumny, że tak znakomita biblioteka mieści się w murach Świętokrzyskiego Centrum Onkologii.
[23:40] [Korytarz z obrazami i oświetleniem.]
[23:40] Lektor: Oprócz działań związanych z profilem naukowym GBL, obecne kierownictwo pielęgnuje wciąż ideę towarzyszącą instytucji od samego jej powstania: stworzenia w ramach Głównej Biblioteki Lekarskiej, podległego Ministerstwu Zdrowia, prawdziwego muzeum, ogniskującego w swoich zasobach cały dorobek medyczny narodu polskiego na przestrzeni wieków.
[24:09] [Kadr na Wojciecha Giermaziaka.]
[24:09] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Środowiska medyczne, zarówno drugiej Rzeczypospolitej, jak i trzeciej Rzeczypospolitej dobijają się o upamiętnienie i możliwość gromadzenia w miejscu, w jednym miejscu, własnego dorobku. Ja staram się zgromadzić to, co jest możliwe jeszcze do zgromadzenia w tym miejscu, nie tylko po to, żeby to prezentować, ale również po to, żeby to nie uległo zniszczeniu, zapomnieniu i degradacji.
[24:37] [Kadr na Ks. Biskupa Andrzeja Franciszka Dziubę.]
[24:38] Ks. Biskup Andrzej Franciszek Dziuba: Zgromadzenie takich wiodących obiektów w jednym miejscu, no pozwoli jeszcze pełniej rozeznać ten ważny dział polskiej myśli, polskiej kultury, polskiej tradycji, właśnie dział obsługi drugim ludziom poprzez wielkie dzieła, jakimi jest medycyna. Gratuluję i czekam, kiedy muzeum będzie bardziej otwarte i zgromadzi jeszcze większe zbiory.
[25:00] [Kadr na Wojciecha Giermaziaka.]
[25:00] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Nie ma takiego lekarza w Polsce. Nie ma takiego aptekarza w Polsce. Również pielęgniarki, której byłoby to obojętne. Wszystkie środowiska medyczne w Polsce są za tym, żeby utworzyć Narodowe Muzeum Medycyny. Często czekają z własnymi zbiorami na powstanie tej jednostki po to, żeby swoje własne zbiory, dokonania pokoleń w tym zawodzie przekazać dla nas.
[25:28] [Kadr na prof. dr hab. med. Jerzego Jurkiewicza.]
[25:28] Prof. dr hab. med. Jerzego Jurkiewicz: Trzeba powiedzieć, że to jest miejsce dla lekarzy o charakterze relikwii. Sam pawilon jest czymś niezmiernie ważnym, bo tam pierwsi założyciele towarzystwa lekarskiego pracowali. Tam pracował doktor Dybek, bohater wojen napoleońskich. Tam pracował również August Ferdinand Wolf i wielu innych. Więc to miejsce jest, nie waham się powiedzieć święte.
[26:06] [Kadr na Wojciecha Giermaziaka.]
[26:06] Dr n. przyr. Wojciech Giermaziak: Przestańmy się wreszcie wstydzić tego, że jesteśmy dobrymi fachowcami, że nasz patriotyzm, ten lokalny, o którym się mówi, że go nie ma, wyraża się w naszej codziennej pracy. Ja jestem zwolennikiem pracy organicznej i pracy u podstaw, może to dziwnie zabrzmiało tak bardziej ze szkoły średniej, ale tak jest i jak widać przynosi efekty. W związku z tym to, co chcę zostawić, to to, żebyśmy mieli w zaczątku na razie na Jazdowie 1A Narodowe Muzeum Medycyny i dobrze prosperujący instytut naukowy, kolorujący swoje informacje, swoją wiedzę i doświadczenia z resztą Europy, a jak się uda z całym światem.
[26:53] [Kadr na wnętrze biblioteki, puste stoliki z lampkami.]
[26:54] Lektor: Zapraszamy Państwa do odwiedzenia Głównej Biblioteki Lekarskiej. To naprawdę miejsce niezwykłe, w którym czasy minione i współczesne przenikają się ze sobą, tworząc unikatową całość.
[27:06] [Kadr na budynek z zewnątrz.]
[27:08] Lektor: Poznajcie historię i dorobek tych, bez których nie bylibyśmy dzisiaj tu, gdzie jesteśmy, a nasza cywilizacja byłaby znacznie uboższa.
[27:13] [Kadr na biurko w gabinecie.]
[27:18] Lektor: GBL zaprasza w swoje podwoje.
[27:32] [Pojawiają się napisy końcowe na czarnym tle.]
[27:32] W FILMIE UDZIAŁ WZIĘLI: KS BISKUP ANDRZEJ FRANCISZEK DZIUBA, PROF. DR HAB. MED. JERZY JURKIEWICZ, DR N. PRZYR. WOJCIECH GIERMAZIAK, DR HAB. MED. STANISŁAW GÓŹDŹ, DR PAULINA MIŚKIEWICZ, TERESA SZKUDAJ, WOJCIECH KOŻUCHOWSKI. NARRATOR: MARCIN KWAŚNY. SCENARIUSZ I REŻYSERIA: KONRAD ŁĘCKI. ZDJĘCIA: MATEUSZ ŚLIWA. WSPÓŁPRACA: KAROL ŁAKOMIEC. MONTAŻ: MATEUSZ ŚLIWA, KONRAD ŁĘCKI. MONTAŻ SPOTU: MARIUSZ ŚWIADER, KONRAD ŁĘCKI. ŚWIATŁO: MATEUSZ ŚLIWA, WOJCIECH MARCZAK.
Useful links
GBL main catalogue
A-Z catalogue of journals and publications
GBL databases